Libraryپس چہ باید کرد · Pas Cheh Bayad Kard1936PERSIAN POEMS

پس چہ باید کرد ای اقوام شرق

WHAT SHOULD THEN BE DONE O PEOPLE OF THE EAST?

فارسی Persian63 verses

باز روشن می شود ایام شرقدر ضمیرش انقلاب آمد پدید

شب گذشت و آفتاب آمد پدیدیورپ از شمشیر خود بسمل فتاد

زیر گردون رسم لادینی نہادگرگی اندر پوستین برہ ئی

ہر زمان اندر کمین برہ ئےمشکلات حضرت انسان ازوست

آدمیت را غم پنہان ازوستدر نگاہش آدمی آب و گل است

کاروان زندگی بی منزل استہر چہ می بینی ز انوار حق است

حکمت اشیا ز اسرار حق استہر کہ آیات خدا بیند، حر است

اصل این حکمت ز حکم ’’انظر‘‘ استبندۂ مومن ازو بھروز تر

ھم بحال دیگران دلسوز ترعلم چون روشن کند آب و گلش

از خدا ترسندہ تر گردد دلشعلم اشیا خاک ما را کیمیاست

آہ در افرنگ تأثیرش جداستعقل و فکرش بی عیار خوب و زشت

چشم او بی نم، دل او سنگ و خشتعلم ازو رسواست اندر شہر و دشت

جبرئیل از صحبتش ابلیس گشتدانش افرنگیان تیغی بدوش

در ہلاک نوع انسان سخت کوشبا خسان اندر جھان خیر و شر

در نسازد مستی علم و ہنرآہ از افرنگ و از آئین او

آہ از اندیشۂ لا دین اوعلم حق را ساحری آموختند

ساحری نی کافری آموختندہر طرف صد فتنہ می آرد نفیر

تیغ را از پنجۂ رھزن بگیرایکہ جان را باز میدانی ز تن

سحر این تہذیب لا دینی شکنروح شرق اندر تنش باید دمید

تا بگردد قفل معنی را کلیدعقل اندر حکم دل یزدانی است

چون ز دل آزاد شد شیطانی استزندگانی ھر زمان در کشمکش

عبرت آموز است احوال حبششرع یورپ بی نزاع قیل و قال

برہ را کرد است بر گرگان حلالنقش نو اندر جھان باید نھاد

از کفن دزدان چہ امید گشاددر جنیوا چیست غیر از مکر و فن؟

صید تو این میش و آن نخچیر مننکتہ ہا کو می نگنجد در سخن

یک جہان آشوب و یک گیتی فتنای اسیر رنگ، پاک از رنگ شو

مؤمن خود، کافر افرنگ شورشتۂ سود و زیان در دست تست

آبروی خاوران در دست تستاین کہن اقوام را شیرازہ بند

رایت صدق و صفا را کن بلنداہل حق را زندگی از قوت است

قوت ہر ملت از جمعیت استرای بی قوت ہمہ مکر و فسون

قوت بی رای جہل است و جنونسوز و ساز و درد و داغ از آسیاست

ہم شراب و ہم ایاغ از آسیاستعشق را ما دلبری آموختیم

شیوۂ آدم گری آموختیمہم ہنر، ہم دین ز خاک خاور است

رشک گردون خاک پاک خاور استوانمودیم آنچہ بود اندر حجاب

آفتاب از ما و ما از آفتابہر صدف را گوہر از نیسان ماست

شوکت ہر بحر از طوفان ماستروح خود در سوز بلبل دیدہ ایم

خون آدم در رگ گل دیدہ ایمفکر ما جویای اسرار وجود

زد نخستین زخمہ بر تار وجودداشتیم اندر میان سینہ داغ

بر سر راہی نھادیم این چراغای امین دولت تہذیب و دین

آن ید بیضا برآر از آستینخیز و از کار امم بگشا گرہ

نشۂ افرنگ را از سر بنہنقشی از جمعیت خاور فکن

واستان خود را ز دست اہرمندانی از افرنگ و از کار فرنگ

تا کجا در قید زنار فرنگزخم ازو، نشتر ازو، سوزن ازو

ما و جوی خون و امید رفوخود بدانی پادشاہی، قاہری است

قاہری در عصر ما سوداگری استتختۂ دکان شریک تخت و تاج

از تجارت نفع و از شاہی خراجآن جہانبانی کہ ہم سوداگر است

بر زبانش خیر و اندر دل شر استگر تو میدانی حسابش را درست

از حریرش نرم تر کرپاس تستبی نیاز از کارگاہ او گذر

در زمستان پوستین او مخرکشتن بی حرب و ضرب آئین اوست

مرگہا در گردش ماشین اوستبوریای خود بہ قالینش مدہ

بیذق خود را بہ فرزینش مدہگوہرش تف دار و در لعلش رگ است

مشک این سوداگر از ناف سگ استرہزن چشم تو خواب مخملش

رہزن تو رنگ و آب مخملشصد گرہ افکندہ ئی در کار خویش

از قماش او مکن دستار خویشہوشمندی از خم او می نخورد

ہر کہ خورد اندر ہمین میخانہ مردوقت سودا خندخند و کم خروش

ما چو طفلانیم و او شکر فروشمحرم از قلب و نگاہ مشتری است

یارب این سحر است یا سوداگری استتاجران رنگ و بو بردند سود

ما خریداران ھمہ کور و کبودآنچہ از خاک تو رست ای مرد حر

آن فروش و آن بپوش و آن بخورآن نکوبینان کہ خود را دیدہ اند

خود گلیم خویش را بافیدہ اندای ز کار عصر حاضر بے خبر

چرب دستیہای یورپ را نگرقالی از ابریشم تو ساختند

باز او را پیش تو انداختندچشم تو از ظاہرش افسون خورد

رنگ و آب او ترا از جا بردوای آن دریا کہ موجش کم تپید

From Pas Cheh Bayad Kard (1936) by Allama Muhammad Iqbal · verified text, Iqbal Academy Pakistan

Continue Reading

پس چہ باید کرد میں مزید

More from Pas Cheh Bayad Kard