رود کاویری یکی نرمک خرامخستہ ئی شاید کہ از سیر دوام
در کہستان عمر ہا نالیدہ ئیراہ خود را با مژہ کاویدہ ئے
ای مرا خوشتر ز جیحون و فراتای دکن را آب تو آب حیات
آہ شہری کو در آغوش تو بودحسن نوشین جلوہ از نوش تو بود
کہنہ گردیدی شباب تو ہمانپیچ و تاب و رنگ و آب تو ہمان
موج تو جز دانہ گوہر نزادطرہ تو تا ابد شوریدہ باد
ای ترا سازی کہ سوز زندگی استہیچ میدانی کہ این پیغام کیست؟
آنکہ میکردی طواف سطوتشبودہ ئی آئینہ دار دولتش
آنکہ صحرا ہا ز تدبیرش بہشتآنکہ نقش خود بخون خود نوشت
آنکہ خاکش مرجع صد آرزوستاضطراب موج تو از خون اوست
آنکہ گفتارش ہمہ کردار بودمشرق اندر خواب و او بیدار بود
ای من و تو موجی از رود حیاتہر نفس دیگر شود این کائنات
زندگانی انقلاب ہر دمی استزانکہ او اندر سراغ عالمی است
تار و پود ہر وجود از رفت و بوداینہمہ ذوق نمود از رفت و بود
جادہ ہا چون رھروان اندر سفرہر کجا پنھان سفر پیدا حضر
کاروان و ناقہ و دشت و نخیلہر چہ بینی نالد از درد رحیل
در چمن گل میہمان یک نفسرنگ و آبش امتحان یک نفس
موسم گل ماتم و ہم نای و نوشغنچہ در آغوش و نعش گل بدوش
لالہ را گفتم یکی دیگر بسوزگفت راز ما نمی دانی ہنوز
از خس و خاشاک تعمیر وجودغیر حسرت چیست پاداش نمود
در سرای ہست و بود آئی میااز عدم سوی وجود آئے میا
ور بیائی چون شرار از خود مرودر تلاش خرمنی آوارہ شو
تاب و تب داری اگر مانند مہرپا بنہ در وسعت آباد سپہر
کوہ و مرغ و گلشن و صحرا بسوزماہیان را در تہ دریا بسوز
سینہ ئی داری اگر در خورد تیردر جہان شاہین بزی شاہین بمیر
زانکہ در عرض حیات آمد ثباتاز خدا کم خواستم طول حیات
زندگی را چیست رسم و دین و کیشیک دم شیری بہ از صد سال میش
زندگی محکم ز تسلیم و رضاستموت نیرنج و طلسم و سیمیاست
بندۂ حق ضیغم و آہوست مرگیک مقام از صد مقام اوست مرگ
می فتد بر مرگ آن مرد تماممثل شاہینی کہ افتد بر حمام
ہر زمان میرد غلام از بیم مرگزندگی او را حرام از بیم مرگ
بندۂ آزاد را شأنے دگرمرگ او را میدہد جانی دگر
او خود اندیش است مرگ اندیش نیستمرگ آزادان ز آنی بیش نیست
بگذر از مرگی کہ سازد با لحدزانکہ این مرگست مرگ دام و دد
مرد مؤمن خواہد از یزدان پاکآن دگر مرگی کہ بر گیرد ز خاک
آن دگر مرگ انتہای راہ شوقآخرین تکبیر در جنگاہ شوق
گرچہ ہر مرگ است بر مؤمن شکرمرگ پور مرتضی چیزی دگر
جنگ شاہان جہان غارتگری استجنگ مؤمن سنت پیغمبری است
جنگ مؤمن چیست؟ ہجرت سوی دوستترک عالم اختیار کوی دوست
آنکہ حرف شوق با اقوام گفتجنگ را رہبانی اسلام گفت
کس نداند جز شہید این نکتہ راکو بخون خود خرید این نکتہ را
From Javed Nama (1932) by Allama Muhammad Iqbal · verified text, Iqbal Academy Pakistan
