’’دست را چون مرکب تیغ و قلم کردی مدارہیچ غم گر مرکب تن لنگ باشد یا عرن

Once you have taken the sword in your hand and grasped the pendo not grieve if your body's steed be lame or halt:

از سر شمشیر و از نوک قلم زاید ھنرای برادر، ہمچو نور از نار و نار از نارون

virtue is born of the edge of the sword, and the point of the pen,my brother, as light from fire, and fire from narvan-tree.

بی ہنر دان نزد بی دین ھم قلم ہم تیغ راچون نباشد دین نباشد کلک و آہن را ثمن

Know, that to the faithless, both sword and pen are without virtue;when faith is not, reed and steel have no worth.

دین گرامی شد بدانا و بنادان خوار گشتپیش نادان دین چو پیش گاو باشد یاسمن

Faith is precious to the wise, and to the ignorant it is contemptible;before the ignorant, faith is like jasmine before a cow.

ہمچو کرپاسی کہ از یک نیمہ زو الیاس راکرتہ آید، زو دگر نیمہ یہودی را کفن‘‘

Faith is like fine linen, of which one half makes a shirtfor Elias, and the other half a shroud for a Jew.

آن جوان کو سلطنت ہا آفریدباز در کوہ و قفار خود رمید

That youth who created dominions,then fled back to his mountains and deserts,

آتشی در کوہسارش بر فروختخوش عیار آمد برون یا پاک سوخت

kindled a fire on his mountain-peaksdid he emerge of fine assay, or was he utterly consumed?

امتان اندر اخوت گرم خیزاو برادر با برادر، در ستیز

Whilst other nations are eager in brotherhood,with him brother is at war against brother.

از حیات او حیات خاور استطفلک دہ سالہ اش لشکر گر است

From his life the life of the whole East derives;his ten-year-old child is a leader of armies.

بی خبر خود را ز خود پرداختہممکنات خویش را نشناختہ

Yet ignorantly he has broken himself from himself,not recognizing his own potentialities.

ہست دارای دل و غافل ز دلتن ز تن اندر فراق و دل ز دل

He possesses a heart, and is unaware of that heart;body is parted from body, heart from heart;

مرد رہرو را بہ منزل راہ نیستاز مقاصد جان او آگاہ نیست

a traveller, he has lost the road to the good,his soul is unconscious of its true purposes.

خوش سرود آن شاعر افغان شناسآنکہ بیند باز گوید بے ہراس

Finely sang that poet familiar with Afghan,who proclaimed fearlessly what he saw,

آن حکیم ملت افغانیانآن طبیب علت افغانیان

that sage of the Afghan nation,that physician of the sickness of the Afghans;

راز قومی دید و بیباکانہ گفتحرف حق با شوخی رندانہ گفت

he saw the people's secret, and boldly utteredthe word of truth with a drunkard's recklessness:

’’اشتری یابد اگر افغان حربا یراق و ساز و با انبار در

"If a free Afghan should find a camelrichly caparisoned and loaded with pearls,

ہمت دونش از آن انبار درمی شود خوشنود با زنگ شتر‘‘

his mean spirit, with all that load of pearls,is only delighted with the camel -bell."

در نہاد ما تب و تاب از دل استخاک را بیداری و خواب از دل است

In our nature, fever and ardour spring from the heart;waking and slumber possess the body from the heart.

تن ز مرگ دل دگرگون می شوددر مساماتش عرق خون میشود

When the heart dies, the body is transformed:when the heart vies for glory, the sweat turns to blood.

از فساد دل بدن ہیچ است ہیچدیدہ بر دل بند و جز بر دل مپیچ

The body is nothing, nothing, when the heart is corrupt;so fix your eyes on the heart, and be attached to naught else.

آسیا یک پیکر آب و گل استملت افغان در آن پیکر دل است

Asia is a form cast of water and clay;in that form the Afghan nation is the heart;

از فساد او فساد آسیادر گشاد او گشاد آسیا

if it is corrupt, all Asia is corrupt,if it is dilated, all Asia is dilated.

تا دل آزاد است آزاد است تنورنہ کاہی در رہ باد است تن

So long as the heart is free, the body is free,else, the body is a straw in the path of the wind.

ہمچو تن پابند آئین است دلمردہ از کین زندہ از دین است دل

Like the body, the heart too is bound by lawsthe heart dies of hatred, lives of faith.

قوت دین از مقام وحدت استوحدت ار مشہود گردد ملت است

The power of faith derives from unity;when unity becomes visible, it is a nation.

شرق را از خود برد تقلید غربباید این اقوام را تنقید غرب

Imitation of the West seduces the East from itself;these peoples have need to criticize the West.

قوت مغرب نہ از چنگ و ربابنی ز رقص دختران بی حجاب

The power of the West comes not from lute and rebeck,not from the dancing of unveiled girls,

نی ز سحر ساحران لالہ روستنی ز عریان ساق و نی از قطع موست

not from the magic of tulip-cheeked enchantresses,not from naked legs and bobbed hair;

محکمی او را نہ از لادینی استنی فروغش از خط لاتینی است

its solidity springs not from irreligion,its glory derives not from the Latin script.

قوت افرنگ از علم و فن استاز ہمین آتش چراغش روشن است

The power of the West comes from science and technology,and with that selfsame flame its lamp is bright.

حکمت از قطع و برید جامہ نیستعلم و فن را ای جوان شوخ و شنگ

Wisdom derives not from the cut and trim of clothes;the turban is no impediment to science and technology.

مغز میباید نہ ملبوس فرنگاندرین رہ جز نگہ مطلوب نیست

For science and technology, elegant young sprig,brains are necessary, not European clothes;

این کلہ یا آن کلہ مطلوب نیستفکر چالاکی اگر داری بس است

on this road only keen sight is required,what is needed is not this or that kind of hat.

طبع دراکی اگر داری بس استگرکسی شبہا خورد دود چراغ

If you have a nimble intellect, that is sufficient;if you have a perceptive mind, that is sufficient.

گیرد از علم و فن و حکمت سراغملک معنی کس حد او را نبست

If anyone burns the midnight oilhe will find the track of science and technology.

بی جھاد پیہمی ناید بدستترک از خود رفتہ و مست فرنگ

None has fixed the bounds of the realm of meaningwhich is not attained without incessant effort.

زہر نوشین خوردہ از دست فرنگزانکہ تریاق عراق از دست داد

The Turks have departed from their own selves, drunk with Europe,having quaffed honeyed poison from the hand of Europe;

من چہ گویم جز خدایش یار بادبندۂ افرنگ از ذوق نمود

of those who have abandoned the antidote of Iraqwhat shall I say, except "God help them"?

می برد از غربیان رقص و سرودنقد جان خویش در بازد بہ لہو

The slave of Europe, eager to show off,borrows from the Westerners their music and dances;

علم دشوار است می سازد بہ لہواز تن آسانی بگیرد سہل را

he gambles away his precious soul for frivolityscience is a hard quest, so he makes do with fun.

فطرت او در پذیرد سہل راسہل را جستن درین دیر کہن

Being slothful, he takes the easy way;his nature readily accepts the easy alternative.

این دلیل آنکہ جان رفت از بدنمی شناسی چیست تہذیب فرنگ

To seek for ease in this ancient conventproves that the soul has gone out of the body.

در جھان او دو صد فردوس رنگجلوہ ہایش خانمانہا سوختہ

Do you know what European culture is?In its world are two hundred paradises of colour;

شاخ و برگ و آشیانہا سوختہظاہرش تابندہ و گیرندہ ایست

its dazzling shows have burned down abodes,consumed with fire branch, leaf and nest.

دل ضعیف است و نگہ را بندہ ایستچشم بیند دل بلغزد اندرون

Its exterior is shining and captivatingbut its heart is weak, a slave to the gaze;

پیش این بتخانہ افتد سرنگونکس نداند شرق را تقدیر چیست

the eye beholds, the heart staggers withinand falls headlong before this idol-temple.

دل بہ ظاہر بستہ را تدبیر چیستآنچہ بر تقدیر مشرق قادر است

No man knows what the East's destiny may be;what is to be done with the heart bound to the exterior?

حزم و حزم پھلوی و نادر استپہلوی آن وارث تخت قباد

What is able to control the East's destinyis the unbending resolve of Pahlavi and Nadir:

ناخن او عقدۂ ایران گشادنادر آن سرمایۂ درانیان

Pahlavi, that heir to the throne of Qubadwhose nail has resolved the knot of Iran,

آن نظام ملت افغانیاناز غم دین و وطن زار و زبون

and Nadir, that sum-capital of the Durraniswho has given order to the Afghan nation.

لشکرش از کوہسار آمد برونہم سپاہی ہم سپہ گر ہم امیر

Distressed on account of the Faith and Fatherlandhis armies came forth from the mountains:

با عدو فولاد و با یاران حریرمن فدای آنکہ خود را دیدہ است

at once soldier, officer and Emirsteel with his enemies, silk with his friends

عصر حاضر را نکو سنجیدہ استغربیان را شیوہ ہای ساحری است

let me be ransom for him who has seen his selfand has weighed well the present age!

تکیہ جز بر خویش کردن کافری استباز گو از ہند و از ہندوستان

The Westerners can have their magic tricks;to rely on other than oneself is infidelity.

آنکہ با کاہش نیرزد بوستانآنکہ اندر مسجدش ہنگامہ مرد

Speak again of the Indians and of Indiaone blade of her grass no garden can outmatch;

آنکہ اندر دیر او آتش فسردآنکہ دل از بہر او خون کردہ ایم

speak of her in whose mosques the tumult has died,of her in whose temples the fire is quenched,

آنکہ یادش را بجان پروردہ ایماز غم ما کن غم او را قیاس

of her for whose sake I gave my blood,whose memory I have nursed in my soul.

آہ از آن معشوق عاشق ناشناسہندیان منکر ز قانون فرنگ

From my grief you may guess at her grief;alas, for the beloved who knows no more the lover!

در نگیرد سحر و افسون فرنگروح را بار گران آئین غیر

The Indians reject the statutes of Europe,they are immune to Europe's magic charms;

گرچہ آید ز آسمان آئین غیرچون بروید آدم از مشت گلی

alien laws are a heavy burden on the souleven though they descend from heaven itself.

با دلی، با آرزوے در دلیلذت عصیان چشیدن کار اوست

How man grows from a handful of dustwith a heart, and with desire in that heart!

غیر خود چیزی ندیدن کار اوستزانکہ بی عصیان خودی ناید بدست

His concern is to taste the delight of rebellion,not to behold anything but himself;

تا خودی ناید بدست، آید شکستزائر شھر و دیارم بودہ ئی

for without rebellion the self is unattainable,and while the self is not attained, defeat is inevitable.

چشم خود را بر مزارم سودہ ئیای شناسای حدود کائنات

You have visited my city and my land,you have rubbed your eyes upon my tomb;

در دکن دیدے ز آثار حیاتتخم اشکی ریختم اندر دکن

you who know the limits of all creation,in Deccan have you seen any trace of life?

لالہ ہا روید ز خاک آن چمنرود کاویری مدام اندر سفر

I scattered the seeds of my tears in Deccan;tulips are growing from the soil of that garden;

دیدہ ام در جان او شوری دگرای ترا دادند حرف دل فروز

the river Cauvery unceasing on its journey -in its soul I have beheld a new commotion.

از تپ اشک تو می سوزم ہنوزکاو کاو ناخن مردان راز

You who have been endowed with heart-illumining words,I burn still with the fever of your tears.

جوی خون بگشاد از رگہای سازآن نوا کز جان تو آید برون

The incessant digging of the nails of the initiateshas opened a river of blood from the veins of the lute.

میدہد ہر سینہ را سوز درونبودہ ام در حضرت مولای کل

That melody which issues out of your soulimparts to every breast an inward fire.

آنکہ بے او طی نمی گردد سبلگرچہ آنجا جرأت گفتار نیست

I was in the presence of the Lord of All,without whom no path can be traversed;

روح را کاری بجز دیدار نیستسوختم از گرمی اشعار تو

though there none may dare to speak,and the spirit's only occupation is to behold,

بر زبانم رفت از افکار توگفت این بیتی کہ بر خواندی ز کیست

I was afire with the ardour of your versesand some of your thoughts came on my tongue.

اندرو ہنگامہ ہای زندگی استبا ہمان سوزی کہ در سازد بجان

He said, "Whose is this verse which you recited?In it pulses the true vibration of life".

یکدو حرف از ما بہ کاویری رساندر جھان تو زندہ رود او زندہ رود

With the same ardour, congenial to the soul,convey from me one or two words to the Cauvery.