می کند بند غلامان سخت ترحریت می خواند او را بی بصر
گرمی ہنگامۂ جمہور دیدپردہ بر روی ملوکیت کشید
سلطنت را جامع اقوام گفتکار خود را پختہ کرد و خام گفت
در فضایش بال و پر نتوان گشودبا کلیدش ہیچ در نتوان گشود
گفت با مرغ قفس ’’ای دردمندآشیان در خانۂ صیاد بند
ہر کہ سازد آشیان در دشت و مرغ‘‘او نباشد ایمن از شاہین و چرغ
از فسونش مرغ زیرک دانہ مستنالہ ہا اندر گلوی خود شکست
حریت خواہی بہ پیچاکش میفتتشنہ میر و بر نم تاکش میفت
الحذر از گرمی گفتار اوالحذر از حرف پہلو دار او
چشم ہا از سرمہ اش بی نور تربندۂ مجبور ازو مجبور تر
از شراب ساتگینش الحذراز قمار بدنشینش الحذر
از خودی غافل نگردد مرد حرحفظ خود کن حب افیونش مخور
پیش فرعونان بگو حرف کلیمتا کند ضرب تو دریا را دونیم
داغم از رسوائی این کارواندر امیر او ندیدم نور جان
تن پرست و جاہ مست و کم نگہاندرونش بی نصیب از لاالہ
در حرم زاد و کلیسا را مریدپردۂ ناموس ما را بر درید
دامن او را گرفتن ابلہی استسینۂ او از دل روشن تہی است
اندرین رہ تکیہ بر خود کن کہ مردصید آہو با سگ کوری نکرد
آہ از قومی کہ چشم از خویش بستدل بہ غیر اﷲ داد، از خود گسست
تا خودی در سینۂ ملت بمردکوہ، کاہی کرد و باد او را ببرد
گرچہ دارد لاالہ اندر نھاداز بطون او مسلمانی نزاد
آنکہ بخشد بی یقینان را یقینآنکہ لرزد از سجود او زمین
آنکہ زیر تیغ گوید لاالہآنکہ از خونش بروید لاالہ
آن سرور، آن سوز مشتاقی نمانددر حرم صاحبدلی باقی نماند
ای مسلمان اندرین دیر کہنتا کجا باشی بہ بند اھرمن
جہد با توفیق و لذت در طلبکس نیابد بی نیاز نیم شب
زیستن تا کی بہ بحر اندر چو خسسخت شو چون کوہ از ضبط نفس
گرچہ دانا حال دل با کس نگفتاز تو درد خویش نتوانم نہفت
تا غلامم در غلامی زادہ امز آستان کعبہ دور افتادہ ام
چون بنام مصطفی خوانم دروداز خجالت آب می گردد وجود
عشق میگوید کہ ای محکوم غیرسینۂ تو از بتان مانند دیر
تا نداری از محمد رنگ و بواز درود خود میالا نام او
از قیام بی حضور من مپرساز سجود بی سرور من مپرس
جلوۂ حق گرچہ باشد یک نفسقسمت مردان آزاد است و بس
مردی آزادے چو آید در سجوددر طوافش گرم رو چرخ کبود
ما غلامان از جلالش بیخبراز جمال لازوالش بیخبر
از غلامی لذت ایمان مجوگرچہ باشد حافظ قرآن، مجو
مؤمن است و پیشۂ او آزری استدین و عرفانش سراپا کافری است
در بدن داری اگر سوز حیاتہست معراج مسلمان در صلوت
ور ندارے خون گرم اندر بدنسجدۂ تو نیست جز رسم کہن
عید آزادان شکوہ ملک و دینعید محکومان ھجوم مؤمنین
From Pas Cheh Bayad Kard (1936) by Allama Muhammad Iqbal · verified text, Iqbal Academy Pakistan
