Libraryاسرارِ خودی · Asrar-e-Khudi1915PERSIAN POEMS

’’ الوقت سیف‘‘

TIME IS A SWORD

فارسی Persian61 verses

سبز بادا خاک پاک شافعیعالمی سر خوش ز تاک شافعی

فکر او کوکب ز گردون چیدہ استسیف بران وقت را نامیدہ است

من چہ گویم سر این شمشیر چیستآب او سرمایہ دار از زندگیست

صاحبش بالاتر از امید و بیمدست او بیضا تر از دست کلیم

سنگ از یک ضربت او تر شودبحر از محرومی نم بر شود

در کف موسی ہمین شمشیر بودکار او بالاتر از تدبیر بود

سینہ ی دریای احمر چاک کردقلزمی را خشک مثل خاک کرد

پنجہ ی حیدر کہ خیبر گیر بودقوت او از ہمین شمشیر بود

گردش گردون گردان دیدنی استانقلاب روز و شب فہمیدنی است

ای اسیر دوش و فردا در نگردر دل خودعالم دیگر نگر

در گل خود تخم ظلمت کاشتیوقت را مثل خطی پنداشتی

باز با پیمانہ ی لیل و نہارفکر تو پیمود طول روزگار

ساختی این رشتہ را زنار دوشگشتہ ئی مثل بتان باطل فروش

کیمیا بودی و مشت گل شدیسر حق زائیدی و باطل شدی

مسلمی؟ آزاد این زنار باششمع بزم ملت احرار باش

تو کہ از اصل زمان آگہ نہ ئیاز حیات جاودان آگہ نہ ئی

تا کجا در روز و شب باشی اسیررمز وقت از ’’لی مع اللہ‘‘ یاد گیر

این و آن پیداست از رفتار وقتزندگی سریست از اسرار وقت

اصل وقت از گردش خورشید نیستوقت جاوید است و خور جاوید نیست

عیش و غم عاشور و ہم عید است وقتسر تاب ماہ و خورشید است وقت

وقت را مثل مکان گستردہ ئیامتیاز دوش و فردا کردہ ئی

ای چو بو رم کردہ از بستان خویشساختی از دست خود زندان خویش

وقت ما کو اول و آخر ندیداز خیابان ضمیر ما دمید

زندہ از عرفان اصلش زندہ ترہستی او از سحر تابندہ تر

زندگی از دہر و دہر از زندگی است’’لاتسبوالدھر‘‘ فرمان نبی است

نکتہ ای می گویمت روشن چو درتا شناسی امتیاز عبد و حر

عبد گردد یاوہ در لیل و نھاردر دل حر یاوہ گردد روزگار

عبد از ایام می باند کفنروز و شب را می تند بر خویشتن

مرد حر خود را ز گل بر می کندخویش را بر روزگاران می تند

عبد چون طایر بدام صبح و شاملذت پرواز بر جانش حرام

سینہ ی آزادہ ی چابک نفسطایر ایام را گردد قفس

عبد را تحصیل حاصل فطرت استواردات جان او بی ندرت است

از گران خیزی مقام او ہماننالہ ہای صبح و شام او ہمان

دمبدم نو آفرینی کار حرنغمہ پیہم تازہ ریزد تار حر

فطرتش زحمت کش تکرار نیستجادہ ی او حلقہ ی پرگار نیست

عبد را ایام زنجیر است و بسبر لب او حرف تقدیر است و بس

ہمت حر با قضا گردد مشیرحادثات از دست او صورت پذیر

رفتہ و آیندہ در موجود اودیرہا آسودہ اندر زود او

آمد از صوت و صدا پاک این سخندر نمی آید بہ ادراک این سخن

گفتم و حرفم ز معنی شرمسارشکوہ ی معنی کہ با حرفم چہ کار

زندہ معنی چون بہ حرف آمد بمرداز نفس ہای تو نار او فسرد

نکتہ ی غیب و حضور اندر دل استرمز ایام و مرور اندر دل است

نغمہ ی خاموش دارد ساز وقتغوطہ در دل زن کہ بینی راز وقت

یاد ایامی کہ سیف روزگاربا توانا دستی ما بود یار

تخم دین در کشت دلہا کاشتیمپردہ از رخسار حق برداشتیم

ناخن ما عقدہ ی دنیا گشادبخت این خاک از سجود ما گشاد

از خم حق بادہ ی گلگون زدیمبر کہن میخانہ ہا شبخون زدیم

ای می دیرینہ در مینای توشیشہ آب از گرمی صہبای تو

از غرور و نخوت و کبر و منیطعنہ بر ناداری ما میزنی

جام ما ہم زیب محفل بودہ استسینہ ی ما صاحب دل بودہ است

عصر نو از جلوہ ہا آراستہاز غبار پای ما برخاستہ

کشت حق سیراب گشت از خون ماحق پرستان جہان ممنون ما

عالم از ما صاحب تکبیر شداز گل ما کعبہ ہا تعمیر شد

حرف اقرأ حق بما تعلیم کردرزق خویش از دست ما تقسیم کرد

گرچہ رفت از دست ما تاج و نگینما گدایان را بچشم کم مبین

در نگاہ تو زیان کاریم ماکہنہ پنداریم ما، خواریم ما

اعتبار از لاالہ داریم ماہر دو عالم را نگہ داریم ما

از غم امروز و فردا رستہ ایمبا کسی عہد محبت بستہ ایم

در دل حق سر مکنونیم ماوارث موسی و ہارونیم ما

مہر و مہ روشن ز تاب ما ہنوزبرقہا دارد سحاب ما ہنوز

ذات ما آئینۂ ذات حق استہستی مسلم ز آیات حق است

From Asrar-e-Khudi (1915) by Allama Muhammad Iqbal · verified text, Iqbal Academy Pakistan

Continue Reading

اسرارِ خودی میں مزید

More from Asrar-e-Khudi